ماه محرم الحرام

ماه صفر المظفرو اربعین

پنل بالا

رهبری

اخبارمدرسه



مفهوم استکبار در منابع اسلامی

رای دهی:  / 4
ضعیفعالی 
  • مفهوم استکبار در منابع اسلامی دربیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی 13آبان؛ نماداستقلال طلبی وآزادی خواهی
  •  13آبان؛ نماد استکبار ستیزی ؛ نفی استکبار جهانی
  •  13 آبان نماد همگرایی و ظلم ستیزی.
  • سیزدهم آبان ماه روزی سرنوشت ساز و مهم است،[1] روزی که حاکی از ضرورت  مقابله با نقشه ها و توطئه های استکبار ، و لزوم  شناخت دقیق حربه های آنها است.[2]

در عصر و زمانه ای به سر می بریم که مسائل‏ «اطلاعاتى» و «جاسوسى‏» و «ضد جاسوسى‏»، تغيير و دگرگونى فاحشى پيدا كرده و بسيار گسترده و پيچيده‏ تر شده و از تكنولوژى پيشرفته زمان نيز براى اين كار بهره ‏گيرى وسيعى مى‏ شود.[3] و از آنجا که هيچ توطئه‏ اى از توطئه‏ هاى دشمنان نباید در حکومت اسلامی مخفى بماند،[4] لذا اینگونه است که يك روز چشم باز می کنیم و مى ‏بينيم سفارت بزرگترين كشورهاى صنعتى جهان كه سر و صداى دفاع از حقوق بشرش گوش فلك را كر نموده،[5] در واقع پوششى بوده  است براى جاسوسى‏؛ زيرا بسيارى از اوقات سرويس‏ هاى جاسوسى‏ در همين پوشش كارهاى خود را انجام مى‏ دهند.[6] اینچنین است  که دانشجویان جوان انقلابی در سال 1358 آن لانه جاسوسی را اشغال کردند.[7]

 

مفهوم «استکبار» در منابع اسلامی

قرآن مجيد مملو است از بيان مفاسد استكبار و بدبختى‏ هاى ناشى از تكبر و مشكلاتى كه در طول تاريخ بشر، از اين صفت مذموم در جوامع انسانى به وجود آمده است.[8] در آيات متعدد قرآن «استكبار» به عنوان يك صفت ويژه كفار به كار رفته، و از همه آنها استفاده مى‏ شود، كه منظور از آنها تكبر از قبول حق است.[9]

 

حال با این اوصاف باید گفت تكبر انواعى دارد كه هر كدام اثر مخصوص به خود دارند:[10] تكبر در مقابل خداوند؛ يعنى عدم تسليم كه منتهى به نافرمانى پروردگار مى ‏شود و اين همان عدم ايمان است. قرآن مى ‏فرمايد: «إن الذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنم داخرين؛ كسانى كه از عبادت من استكبار ورزند به‏ زودى با ذلت و خوارى به دوزخ درمى‏ آيند».[11]،[12]، تكبر در مقابل بندگان خدا، تكبر در مقابل دستور پيامبر صلى الله عليه و آله و تكبر در مقابل حق.[13]

 

البته «تكبر» چه در برابر خالق باشد، چه در برابر خلق، و چه در مقابل حقايق (انسان از تسليم در برابر حق روى گردان باشد) از اسباب سقوط در دوزخ است، «استكبار» (خود برتر بينى) كه سرچشمه اصلى بسيارى از جنايات و ظلم ‏ها و ستم‏ ها و حق كشى‏ هاست، نيز همانند تكبر است كه آدمى را در اين كانون قهر و غضب وارد مى ‏سازد.[14]

 

بررسی تاریخچه استکبار و استعمار و نقشه ها و اهداف آنها، نشان دهندۀ این مسأله است که شیطان بنیانگذار استکبار[15] و پيشواى مستكبران جهان است‏[16] ،«آنها همگى سجده كردند جز ابليس كه سر باز زد و تكبر ورزيد(فسجدوا إلا إبليس أبى و استكبر)[17].آرى او در سر فكر استكبار مى‏ پروراند،[18] و استكبار كرد «و بخاطر همين استكبار و نافرمانى از كافران شد» (و كان من الكافرين‏)»[19].[20]

 

 لذا با مراجعه به  منابع اسلامى می توان دریافت نخستین گناهى كه در عالم انجام گرفت گناه ابليس بود و آن‏هم ناشى از استكبار بود كه منتهى به كفر، بلكه به ستيز با خداوند شد.[21]

 

بنابراین استكبار و تكبر از سرچشمه‏ هاى مهم بسيارى از گناهان است.[22] در آیات قران کریم «تكذيب آيات الهى» در كنار «استكبار» قرار گرفته، و يكى از علل مهم انكار آيات خدا و قيام در برابر پيامبران، مسئله‏ «استكبار» بوده است‏[23].ناز پروردگان و ثروت اندوزانی مستكبر، که  به علت وجود روحیه استکباری، تمام ارزش­ هاى معنوى و اخلاقى را درمواجهه با پيامبران و مصلحان جوامع بشرى انكار كردند.[24]

 

13آبان؛ نماداستقلال طلبی وآزادی خواهی

تردیدی نیست که کشورهای غربی و آمریکا با جمهوری اسلامی ایران به شدت خصومت و دشمنی دارند، لذا دعوای ما با غربی های مستکبر بر سر مساله انرژی صلح آمیز هسته ای و حقوق بشر نیست، آنها خودشان هم می دانند که این مسائل تنها بهانه است. [25]

 

بايد درك كنيم که قدرت های استکباری با ايجاد فشار در ميان نسل جوان و فعالیت از طريق مواد مخدر و امور ديگرى مانند آن، موفقیت و پيروزى بدون جنگ را در این گونه طرح ها و توطئه ها برای خود رقم زده اند،[26] لذا دست استکبار جهانی پشت صحنه تمام ناهنجاری‌های فرهنگی و مفاسد اخلاقی است[27] ودشمنان اسلام و استکبار جهانی برای اندلس سازی جوامع و ملل اسلامی برنامه ریزی و هدف گذاری کرده‌اند.[28]

 

از سوی دیگر دولت های استکباری برای ایجاد وابستگى اقتصادى و بالاخره وابستگى سياسى، ابتدا تكنولوژى خود را مى‏ فرستند و سپس تكنسين و مستشار روانه كرده و به دنبال آن فرهنگ و سيستم سياستگذارى را وارد مى ‏كنند در اين صورت چنان مسلط بر منابع اقتصادى و فرهنگى جوامع ضعيف مى‏ شوند كه اگر مخالفت در بعد سياسى با آنها شود با دست خود به گلوى صنعت آن كشور فشار مى‏ آورد و ديگر وسائل مورد نياز آن كشور را قطع و بايكوت اقتصادى مى ‏نمايد.[29] حال آنکه يك انسان آزاده و با ايمان هرگز نبايد متكى به ظالم‏ و ستمگر باشد كه علاوه بر از دست دادن استقلال‏، سبب كشيده شدن به دايره ظلم و ستم او و تقويت و گسترش فساد و بيدادگرى خواهد بود.[30]

 

با این تفاسیر باید مدعی شد بخش مهمی از مساله تورم، گرانی و مشکلات اقتصادی توطئه دشمن است و آنها می خواهند از این طریق ملت انقلابی ما را به زانو درآورند، بهترین شاهد این است که در ماه های اخیر دور تازه ای از تحریم ها را علیه ما اتخاذ کردند.[31]

 

بدین ترتیب محاصره اقتصادی انتقام گیری از ملت است چراکه این ملت در صحنه های مختلف به ویژه برای حماسۀ پرشور[32] جوانان عزیزی که با الهام از پیام های عاشورا در آزادگی و سازش ناپذیری، لانه جاسوسی آمریکا را تسخیر کردند[33]با شور و حرارت خاصی در صحنه حاضر می شوند و دشمنان را ناکام می گذارند[34].

 

لذا دنیا پرستان و استکبار برای عزت و استقلال ما مزاحمت ایجاد می‌کنند و می‌خواهند ما برده آن‌ها شویم و خواسته‌های آن‌ها هم پایان ناپذیر است؛ مهم ایستادن و مقابله کردن با مشکلات است.[35] در این میان برخی از افراد می گویند ما باید در مسائل هسته ای و حقوق بشر با آنها کنار بیاییم که بسیار ساده اندیشانه است.[36]

 

بی تردید جمهوری اسلامی ایران مزاحم منافع نامشروع قدرت های استکباری در منطقه است ،آنها سال ها غارت کرده، برده و خورده اند، لیکن با پیروزی جمهوری اسلامی که شعار نه شرقی و نه غربی سرداد منافع آنها به خطر افتاد و این شعار و تفکر به کشورهای همسایه نیز سرایت کرده است. [37]

 

نباید فراموش نمودکه اجانب و بیگانگان وقتی پیشرفت‌های مختلف ایران اسلامی را در عرصه‌های مختلف می‌بینند، تلاش می‌کنند تا شگفتی‌های انقلاب را به حاشیه برانند.[38] لیکن هیچ گاه تسلیم زورگویی و فشارهای استکبار نشده و نخواهیم شد.  [39]

 

13آبان؛ نماد استکبار ستیزی ؛ نفی استکبار جهانی

حماسۀ 13 آبان ،روز ملی مبارزه با استکبار جهانی است،[40] عامل کلیدی در این مبارزه ، روحیه ایمانی و جهادی ما است،این مهم سلاحی است که دشمن نمی تواند به آن دست یابد؛ از این رو همه باید در جهت تقویت بنیه های ایمانی و اعتقادی نسل جوان بکوشیم.[41]

 

باید اذعان نمود يكى از نشانه ‏هاى مستكبران اين است كه هميشه مسائل جدى را كه در مسير خواسته ‏ها و منافع آنان نيست به بازى و شوخى مى‏ گيرند و هميشه مسخره كردن مستضعفان جزئى از زندگى آنان را تشكيل مى دهد[42]، زیرا روح استكبار، خود عقل کل پنداری است لذا  به خود اجازه مى‏ دهند ديگران را تحقير كنند.[43]

 

در حالی که  همه انسان­ها بندگان خدا هستند و هر كس در وجود خود استعدادها و نقطه ‏هاى روشن و مثبتى دارد، همه از يك پدر و مادر آفريده شده‏ اند و همه از نظر آفرينش يکسانند، دليلى ندارد كه انسانى خود را از ديگرى برتر بشمرد و به او فخرفروشى كند و او را تحقير نمايد!.[44]

 

امروزه نيز در جوامع انسانى، مسئله استكبار، سخن اول را در مفاسد جهانى و نابسامانى‏ هاى اجتماعى بشر مى‏ زند و بلاى بزرگ بشريت در عصر ما نيز همين استكبار است،[45] لذا صفت رذيله استكبار سبب می شود كه قدرت های استکباری  به راستى خود را قوى‏ترين موجود جهان بدانند و حتى قدرت خدا را فراموش كنند و در نتيجه آيات الهى را انكار نمايند و ميان خود و حق مانع بزرگى ايجاد كنند.[46]

 

اینگونه است که بسيارى از جنگ­ ها و خونريزى‏ ها و ويرانى‏ ها از تكبر و استكبار سرچشمه مى‏ گيرد، گروهى خودخواه زمام امور كشورهاى جهان را به دست مى‏ گيرند و هر يك مى‏ خواهد بر ديگران برترى‏ جويى كند و همين امر سبب درگيرى ميان آنان مى‏ گردد، خون هاى بى گناهان در اين راه ريخته مى‏ شود و خانه‏ ها ويران مى‏ گردد.[47]

 

به عنوان نمونه در حالی که سوریه هدف اصلی استکبار است، و استکبار تمام نیروهایشان را متمرکز کرده و اسلحه می‌فرستند و به آن‌ها حمله می‌کنند،[48] دولت هایی از قبیل عربستان[49] و یا ترکیه با قدرت های استکباری  به ویژه آمریکا و اسراییل همراهی می‌کنند و از نقشه شوم آن‌ها غافل بوده و خود را به خواب می‌زنند و نمی‌دانند روزی این فاجعه دامن آنها را خواهد گرفت.[50]

 

از این رو باید در برابر استکبار جهانی بایستیم،[51] و بر مبنای ترس در برابر مسؤوليت ها، و انجام فرمان­ هاى خدا بدون چون و چرا، در نفی استکبار جهانی تلاش کنیم.[52]  در این مسیر  باید بیش از همه از جوانان و به خصوص فضای مجازی مراقبت کرد، فضای مجازی در اختیار دشمن است و از این طریق جوانان ما را از لحاظ فکری تغذیه می‌کند.[53] لذا استفاده از ابزارهای اطلاع رسانی علیه استکبار واجب است وهر گونه سهل انگاری در استفاده از ابزارهای اطلاع رسانی روز، مسئولیت دارد زیرا فردای قیامت بخاطر عدم استفاده از آنها از ما بازخواست خواهند کرد.[54]

 

13 آبان نماد همگرایی و ظلم‌ستیزی

فرمول استکبار چیز جدیدی نیست، بلکه اولین کاری که استکبار جهانی انجام می دهد، اختلاف افکنی در بین کشورها و اقوام یک ملت است و در مرحله بعد اهداف و نقشه های شوم دیگر خود را عملیاتی می کنند.[55]

 

اختلاف بینداز و حکومت کن تئوری استکبار و [56] خمیر مایه قدرت های استکباری ‏[57] عداوت و دشمنى با حق و پيروان حق است.[58] افراد مستكبر خواهان اين هستند كه ديگران در مقابل آنها ذليل و حقير و فقير و ناتوان باشند، به همين دليل اگر آنان از نعمتى برخوردار شوند به عداوت و ستيز با آنان برمى‏خيزند، آرى‏ «استكبار» سبب‏ «حسد» و «كينه» و «عداوت» می ‏شود.[59]

 

استكبار موجب شد كه در همه جا قدرت ‏هاى مستكبر و زورگو نفوذ كرده تا جايى كه به خليج ‏فارس براى حافظت از به اصطلاح امنيت آمده اند و مى‏بينيم‏ از موقعى كه پا در اين گرداب مهلكه گذارده ‏اند، تشنج منطقه رو به ازدياد گذارده است. ،[60]

 

حال برای برون رفت از این چالش  همه باید دست به دست هم بدهیم و با هوشیاری نقشه ها و توطئه های شوم دشمنان و استکبار جهانی را خنثی کنیم.[61]

 

بی شک اگر ما متحد باشیم و دست به دست هم داده و اغراض شخصی را کنار بگذاریم و با توکل به خدا به جلو حرکت کنیم، احدی از قدرت های استکباری نمی توانند مزاحمتی برای نظام اسلامی و جامعه ما ایجاد کند و همه باید به این مساله توجه کنند. [62]

 

امیدوارم خدای متعال به همه توفیق دهد به وظیفه خود عمل کنیم و در مقابل استکبار و استعمار بایستیم و مشکلات کشور و جهان اسلام را در پرتو وحدت و انسجام حل کنیم.[63]

 

سخن آخر

در خاتمه باید بر حضور هر چه بیشتر مردم در راهپیمایی روز سیزده آبان تاکید کرد، بی تردید اشعار پر حماسه ‏اى كه در اين مراسم عظيم خوانده مى ‏شود پر است از شعارهاى كوبنده بر ضد استعمار و استكبار و تسليم ظلم و ستم نشدن و مرگ افتخارآميز را بر زندگى ذلت ‏بار ترجيح دادن،[64][65] لذا امیدورایم مردم در این روز هم­چون دیگر راهپیمایی ها حضوری پرشور و باشکوه داشته باشند و انزجار خود را نسبت به دشمنان اعلام بدارند.[66]

 

هم چنین بايد سطح فرهنگ مردم بالا رود و درك كنند كه ابرقدرت ‏ها عامل فساداند، بايد بدانند تا مملكتى قوى نشود، ملتش ذليل است، بايد بفهمند استكبار تابع حرف حساب نيست.[67] باید دریابند که دنياى امروز، دنياى نيرنگ و حيله و دغل‏بازى است، و اظهار ضعف مساوى با نابودى و از بين رفتن است،[68] لذا دستور اسلام فرمان به مقاومت در برابر  قدرت های استکباری است، بايد مطمئن بود كه حق گرفتنى است و نه دادنى، گرچه ما مراكز بين ‏المللى را از نظر دور نمى‏ كنيم، و بايد تا مى‏ شود از راه ­هاى مورد قبول عموم جهانيان حركت كرد، ولى دل هم به آنها نبسته ‏ايم، كه خود بايد به دنبال حق خود باشيم، وگرنه كسى دلش به حال ما نسوخته است، و اين با استقامت‏ روى عقايد و فرامين دين مبين اسلام ميسر است.[69]

 

امیدورایم خداوند شر همه اشرار جهان  خوار را از تمام مسلمانان جهان برچیند،[70] به اميد پيروزى نظام  اسلامى‏ و همه رزمندگان اسلام در تمام جبهه ‏هاى حق در برابر باطل و در برابر استعمار و استكبار در سراسر جهان![71].

نماد شناسی روز ملی مبارزه با استکبار جهانی از منظر معظم له حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پژوهش؛ تهیه و تنظیم؛ معاونت تحریریه خبر پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

......................
[1] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از دانشجویان و دانش آموزان سراسر کشور ؛ مدرسه امیرالمؤمنین(ع)؛1389/08/13.
[2] همان.
[3] پيام قرآن ؛ ج‏10 ؛ ص376.
[4] همان؛ص 377.
[5] خطوط اقتصاد اسلامى ؛ ص2.
[6] مثال­هاى زيباى قرآن ؛ ج‏1 ؛ ص321.
[7] بیانات حضرت آیت‌الله العظمی مکارم‌شیرازی ؛ حرم حضرت معصومه(س)؛1389/08/13.
[8] اخلاق در قرآن ؛ ج‏2 ؛ ص25.
[9] تفسير نمونه ؛ ج‏11 ؛ ص194.
[10] انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى ؛ ص595.
[11]  سوره غافر، آيه 60.
[12] انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى ؛ ص596.
[13] همان.
[14] پيام قرآن ؛ ج‏6 ؛ ص284.
[15] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از دانشجویان و دانش آموزان سراسر کشور ؛ مدرسه امیرالمؤمنین(ع)؛1389/08/13.
[16] اخلاق در قرآن ؛ ج‏2 ؛ ص156.
[17] سورۀ بقره؛آیۀ54.
[18] تفسير نمونه ؛ ج‏1 ؛ ص183.
[19] سورۀ بقره؛آیۀ54.
[20] تفسير نمونه ؛ ج‏1 ؛ ص181.
[21] انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى ؛ ص595.
[22] همان.
[23] اخلاق در قرآن ؛ ج‏2 ؛ ص39.
[24] همان، ج‏1، ص 52.
[25] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛شبستان امام خمینی(ره)؛ حرم کریمه اهل بیت(ع) حضرت فاطمه معصومه(س)؛1389/08/26.
[26] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين) ؛ ج‏1 ؛ ص280.
[27]  بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار سردار نقدی رئیس سازمان بسیج مستضعفین کشور؛ 1389/02/26.
[28] همان.
[29] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين) ؛ ج‏1 ؛ ص161.
[30] تفسير نمونه ؛ ج‏9 ؛ ص262.
[31] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ درس خارج فقه ؛ مسجد اعظم قم؛ 1391/01/23.
[32] همان.
[33] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ شبستان امام خمینی(ره) ؛حرم حضرت فاطمه معصومه (س)؛13/8/1393.
[34] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ درس خارج فقه ؛ مسجد اعظم قم؛ 1391/01/23.
[35] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار امام جمعه، فرماندار و جمعی از مسئولان فرهنگی شهرستان بیجار؛1395/06/04.
[36] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛شبستان امام خمینی(ره)؛ حرم کریمه اهل بیت(ع) حضرت فاطمه معصومه(س)؛1389/08/26.
[37] همان.
[38] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛شبستان امام خمینی(ره)؛ حرم کریمه اهل بیت(ع) حضرت فاطمه معصومه(س)؛1393/08/26.
[39] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ درس خارج فقه ؛ مسجد اعظم قم؛ 1391/01/23.
[40] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از دانشجویان و دانش آموزان سراسر کشور ؛ مدرسه امیرالمؤمنین(ع)؛1389/08/23.
[41] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار مسؤولان هیات های رزمندگان اسلام سراسر کشور؛ مدرسه امام امیرالمؤمنین(ع) قم؛1392/02/10.
[42] اخلاق در قرآن ؛ ج‏2 ؛ ص29.
[43] همان.
[44] همان؛ ص43.
[45] همان ؛ ص21.
[46] همان ؛ ص30.
[47] همان ؛ ص60.
[48] بیانات حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی ؛ مدرسه علمیه امیرالمومنین(ع)؛1390/06/01.
[49] همان.
[50] همان.
[51] بیانات حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی ،درس خارج فقه؛مسجد اعظم قم ؛1394/08/13.
[52] برگزيده تفسير نمونه ؛ ج‏2 ؛ ص573.
[53] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار امام جمعه، فرماندار و جمعی از مسئولان فرهنگی شهرستان بیجار؛1395/06/04.
[54] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در رونمایی ازراه اندازی  نسخۀ جدید سایت رسمی معظم له؛6/3/1389.
[55] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از دانشجویان و دانش آموزان سراسر کشور ؛ مدرسه امیرالمؤمنین(ع)؛1389/08/13.
[56] همان.
[57] اخلاق در قرآن ؛ ج‏2 ؛ ص32.
[58] همان.
[59] همان.
[60] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين) ؛ ج‏1 ؛ ص140.
[61] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از دانشجویان و دانش آموزان سراسر کشور ؛ مدرسه امیرالمؤمنین(ع)؛1389/08/13.
[62] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛شبستان امام خمینی(ره)؛ حرم کریمه اهل بیت(ع) حضرت فاطمه معصومه(س)؛1389/08/26.
[63] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛درس خارج فقه ؛ مسجد اعظم قم؛1394/08/13.    
[64] اعتقاد ما ؛ ص112.
[65] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛درس خارج فقه ؛ مسجد اعظم قم ؛1389/08/13.
[66] همان.
[67] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين)، ج‏1، ص: 141.
[68] همان ؛ ج‏2 ؛ ص140.
[69] همان؛ ص: 141.
[70] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛درس خارج فقه ؛ مسجد اعظم قم ؛1388/08/13.
[71] مديريت و فرماندهى در اسلام ؛ ص184.