اجتناب از محرمات

رای دهی:  / 5
ضعیفعالی 

سم الله الرحمن الرحیم

به لطف خدا توفیق داشتیم در محضر روایات اهل بیت علیهم السلام از کتاب شریف اصول کافی، مباحثه ای با اعضای حلقه شیخ طوسی داشته باشیم. خلاصه صحبت ها و مباحثی که مطرح شد، از این قرار است:

اول) نیت

1. نیت به منزله روح است و عمل به منزله تن؛ و عمل بی روح، جسد سرد و مرده است و کاری از آن ساخته نیست.(عمل بدون نیت: پوسته بی مغز)

2. رسول خدا (ص): «نیة المؤمن خیرٌ من عمله و نیة الکافر شرٌّ من عمله و کل عامل یعمل علی نیته»[1]؛ نیت مؤمن بهتر از عمل اوست و نیت کافر بدتر از عملش و هر کس طبق نیتش کار می کند.

3. نیت عمل باطنی و روزی معنوی است؛ پس این روزی معنوی را در دعاهایمان از خدا بخواهیم:  

 

«...وانتَهِ بِنِیَّتی ألی أحسَنِ النّیاتِ .... اللهم وفّر بلطفک نیتی»[2]

« و نَوِّر ... فکری بِنورِ النّیات»[3]

«اللهم ارزقنا توفیق الطاعة و بعد المعصیة و صدق النیة»[4]

4. پیامبر اکرم (ص) در خطبه آخر ماه شعبان می فرمایند:

«فاسئلوا الله ربَّکم بنیاتٍ صادقةٍ و قُلوبٍ طاهرة»

از خداوند با نیتی صادق و قلوبی پاک درخواست و دعا نمایید.

نیت صادق، نیتی خالص از شرک و ریاست. هیچ چیز در عبادات به اهمیت نیت و تخلیص آن نیست. زیرا نسبت نیات به عبادات، مانند نسبت روح به بدن است و هیچ عبادتی بدون نیت خالصه مقبول درگاه حق تعالی نیست. یکی از مهمترین آداب نیت، اخلاص است و حقیقت آن تصفیه نمودن عمل است از شائبه غیر خدا.[5]

توصیه های عملی:

1) برای پی بردن به نیات قلبی خود در هر عمل، چند لحظه فکر کرده و توجه کنیم که از انجام ندادن آن، دل از چه چیز به هراس می افتد، اگر آن نگرانی برای رضای خدا و اصلاح امر آخرت نیست، نیت خود را تغییر دهیم.     

2) مراقب افکارتان باشید که گفتارتان می شود، مراقب گفتارتان باشید که رفتارتان می شود، مراقب رفتارتان باشید که شخصیت تان می شود، مراقب شخصیت تان باشید که سرنوشت تان می شود.

پس سعی کنیم با افکار نورانی و نیات خوب، سرنوشت خوبی برای خود رقم بزنیم. 

3) به هر چه فکر کنیم، با همان زندگی می کنیم.

بنابراین ببینیم که ما چطور با افکار و نیات مان، زندگی خود را رقم می زنیم. هر چقدر نیات و افکارمان باارزش باشد، به همان نسبت زندگی مان با ارزش خواهد بود و بالعکس.

4. سؤال خواهران: چه کنیم تا از این که دیگران متوجه کار خوب ما شدند، خوشحال نشویم؟

الف) با خودم فکر کنم این عمل، چقدر مرا بالا برد؟ بدیهایم را اصلاح کرد؟ نماز های واجبم را (اول وقت بودن، حضور قلبم را) اصلاح کرد؟ اخلاقها و عادت های بد من را اصلاح کرد؟ پس جای خوشحالی ندارد،بلکه ناراحت می شوم. (کم مِن ثناءٍ جَمیلٍ لَستُ اهلاً لَهُ نَشَرتَهُ)

ب) دیگران از بیچارگیها، بی معرفتی ها و نقائص و عیوب من خبر ندارند ولی خودم که خبر دارم، پس جای خوشحالی ندارد.

ج)من برای حرکت و رشدم به این عمل نیاز دارم نه برای نشان دادن خوبی ها به مردم، بلکه برای درمان بیچارگی ها و بدی هایم باید این عمل را انجام دهم.

د) اگر خدا مرا به خودم واگذارد من اهل این کار نیستم، بلکه توفیق و جذبه الهی است. پس جایی برای عجب نیست. مهم خود توفیق و نعمت نیست، بلکه مهمتر این است که با این نعمت چقدر جلو بروم و خودم را بسازم.      

«با نعمت ها نمایش نده که مردم ستایشت کنند، از آن ها مرکبی بساز که تو را به خدا برساند.»

و)انسان درباره دیگران باید نیمه پر لیوان را ببیند(یعنی باید خوبی هایشان را ببیند) ولی درباره خودش،باید نیمه خالی لیوان را ببیند. هر چقدر هم که خوبی داشته باشم، باز هم آنقدر نقص و عیب در خودم سراغ دارم که کسی از آن خبر ندارد، پس جایی برای خوشحالی و عجب نمی ماند.

 

******************

دوم) عبادت

  1. پیامبر اکرم (ص): «فإنّها أفضل الساعات ینظر الله عزو جل فیها بالرَّحمَةِ الی عباده، یجیبهم اذا ناجوهُ و یُلَبّیهم اذا نادوه و یَستَجیبُ لهم اذا دُعوهُ»[6]؛ ساعات نماز، برترین ساعاتی است که خداوند عزوجل با نظر رحمت به بندگانش توجه می کند. هنگامی که مناجات می کنند، اجابت شان می کند و ندای شان را لبیک می گوید و دعای شان را مستجاب می کند.  

توصیه عملی: نسبت به اوقات نماز حالت استقبال و انتظار داشته باشیم، مبادا خود را از این رحمت ویژه خداوند محروم کنیم.

    

  1. پیامبر (ص) در شب معراج از خداوند پرسید؟ سرآغاز عبادت و بندگی چیست؟ خداوند فرمود: «اول العبادة الصمت و الصوم و ....»[7]

امام باقر (ع): «انَّ افضل العبادة عِفَّةُ البَطنِ و الفَرَج»[8]

توصیه عملی:

مصادیق عبادت: سکوت(اول عبادت) و عفت شکم (افضل عبادت)

نتیجه: مراقبت زبان از حرام و لغو و پرحرفی؛ «حتی حرف خوب؛ زیرا حدیث داریم: لازم نیست همه آن چه را که می دانی، بازگویی» و مراقبت شکم از حرام و شبهه ناک و پرخوری؛ (عفت بطن)

3. میانه روی در عبادت

استعداد و قابلیت اشخاص در پذیرش ایمان متفاوت است و خدا هر کس را به اندازه استعدادش تکلیف کرده و بازخواست می نماید. شما هم در علوم و اعمال و اخلاق دینی از هر کس به قدر وسع و طاقت و استعداد و قابلیتش متوقع باشید که تحمیل بیش از استعداد و طاقت، او را سنگین بار و خسته و وامانده می کند.[9]

توصیه عملی:

1. در زندگی مشترک، از همسر و فرزندان مان، به اندازه استعداد و قابلیت شان، توقع داشته باشیم. 

2. می توان استعداد ها را در خود شکوفا کرد و قابلیت ها را افزایش داد. یک راه شکوفایی استعدادها اربعین گیری است. (بنا به فرمایش استاد سائلی؛ اربعین گیری استعداد ساز است؛ مثلاً یک اربعین صبر بگیریم، استعداد صبر در ما به  وجود می آید؛ یک اربعین استغفار، استعداد استغفار در ما به وجود می آید.)

بنابراین چون صبر، سرچشمه فضایل و به منزله سر ایمان است؛ چله صبر بگیریم و به خاطر تقارن با سه ماه مبارک رجب و شعبان و رمضان، چله مراقبت و استغفار بگیریم.  

******************

سوم) دوری از محرمات

  1. امیرالمؤمنین(ع) می فرمایند از رسول خدا (ص) پرسیدم افضل اعمال در این ماه (ماه رمضان) چیست؟ فرمودند: «یا ابا الحسن افضل الاعمال فی هذا الشهر الورع عن محارم الله عز وجل»[10]؛ افضل اعمال در این ماه، دوری از حرام های خداوند است.

2. «ألَم یعلم بأنَّ الله یری»[11]؛عالم محضر خداست،در محضر خدا معصیت نکنید.

3. امام صادق (ع) در تفسیر «و من خاف مقام ربه جنتان»[12] فرمودند:

« هر که بداند خدای عز و جل او را می بیند و هر چه می گوید و می کند از خیر و شر می شنود و همین دانش او را از کارهای زشت بازدارد و این کسی است که: «و اما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی» و این مقام کسی است که از پروردگارش می ترسد و خود را از هوا و هوس ها باز می دارد.»[13]   

4. امام صادق درباره قول خداوند: «و قَدِمنا الی ما عَمِلوا مِن عملٍ فَجَعَلناهُ هَباءً منثوراً»[14]؛ و به کردارهایی که انجام داده اند، پردازیم و آنها را غباری پراکنده کنیم؛ می فرماید: «أما و الله إن کانت أعمالُهُم اشدُّ بیاضاً مِنَ القَباطی و لکن کانوا إذا عَرَضَ لَهُم الحرامُ لَم یَدعوهُ»[15]؛ هان به خدا سوگند کردارهای ایشان سفیدتر از پارچه های نازک مصری بود، ولی چون به حرامی بر می خوردند، از آن دست برنمی داشتند.

مقصود از اعمال سفیدتر از پارچه های مصری، مانند مهمان نوازی، صله رحم و فریاد رسی گرفتاران و همه اعمالی که مطلوب شارع است و این آیه کنایه از این است که اعمال پسندیده و مطلوب آنها به واسطه عدم پرهیز از حرام بی اثر و بی نتیجه می گردد.

توصیه عملی: مراقب باشیم بعد از اعمال صالح (نماز با حضورقلب، زیارت باتوجه و کمک به دیگران و ...) مرتکب حرام نشویم تا عمل مان حبط نشود و «هباءً منثوراً» نگردد و از کسانی نباشیم که بعد از انجام عمل صالح، وقتی به حرامی رسیدیم آن را رها نکنیم و اگر خطا کردیم یا فراموش کردیم، بعد از توجه پیدا کردن بلافاصله استغفار کنیم. «ربنا لاتؤاخذنا إن نسینا أو أخطأنا»[16]     

**********************

چهارم) انجام واجبات

رسول خدا (ص): «اعمل بفرائض الله تکن أتقی النّاس»[17] ؛ به واجبات خدا عمل کن تا پرهیزگارترین مردم باشی.

توصیه عملی: «إن أکرمکم عند الله أتقاکم»؛ اگر می خواهیم گرامی ترین فرد نزد خدا باشیم، باید با تقوا ترین باشیم و اگر می خواهیم با تقواترین باشیم، باید واجبات خدا را به نحو احسن انجام دهیم.

پنجم) صبر

صبر نسبت به ایمان مانند سر است نسبت به تن؛ اگر سر برود تن می رود و اگر صبر برود، ایمان می رود. (زیرا اگر صبر نباشد، صفات حمیده در انسان از بین می رود و در نتیجه ایمان هم می رود.)

بنابراین صبر زیربنای تمام مباحث قبلی (عفت، انجام واجبات و دوری از محرمات و...) می باشد. صبر در عفت، صبر در انجام طاعت و صبر در ترک معصیت و...؛ پس صبر سرچشمه فضایل است.

 

1. «و اصبر علی ما یقولون و اهجرهم هجراً جمیلاً»[18]

توصیه عملی:

در برابر آن چه دیگران می گویند(مثلاً وقتی که حرف های دیگران ما را اذیت می کند و می رنجاند مخصوصاً در زندگی مشترک): 1) صبر؛ 2) هجرجمیل: دوری مکانی و رفتاری؛ یعنی از آن مکان و از رفتار طرف مقابل، فاصله بگیریم. (دوری از رفتار یعنی: مقابله به مثل نکنیم و رفتار او را انجام ندهیم؛ مانند بدزبانی، مجادله، بی احترامی، خُرد کردن و .....)؛ البته این هجرت(فاصله گرفتن) باید جمیل باشد، با قهر و کینه نباشد(با محبت باشد) با غرور و تکبر نباشد(با تواضع باشد) و ....

2. «و لقد نعلم أنک لیضیق صدرک بما یقولون فسبح بحمد ربک و کن من الساجدین»[19]

توصیه عملی: وقتی سینه ات از آن چه دیگران می گویند، تنگ می شود:

1) تسبیح وحمد پروردگار(تسبیح: خدا را از صفات سلبی منزه بدانیم وحمد: صفات ثبوتی را برای خدا بپذیریم.») 2) سجده (در سجده خداوند بنده را با تمام رحمتش در آغوش می گیرد؛ هم به آرامش می رسیم و هم می توانیم به دور از وسوسه های شیطان، تصمیم بهتری بگیریم.)

3. «ادفع بالتی هی احسن السیئة فإذا الذی بینک و بینه عداوةٌ کأنّه ولیٌ حمیمٌ و ما یُلَقّاها الا الذین صبروا و ما یلقاها الا ذو حظ عظیم.»[20]

توصیه عملی:

اگر بین تو و کسی دشمنی است: 1) بدی او را با نیکی دفع کن. 2) صبرکن؛

نتیجه: با این دو کار، دشمن تو، دوست صمیمی و مهربانی برای تو می شود.

4. «و جعلنا منهم ائمةً یهدون بأمرنا لمّا صَبَروا و کانوا بآیاتنا یوقنون»[21]

توصیه عملی:

اگر می خواهیم خدا ما را وسیله هدایت دیگران قرار دهد: 1)صبر 2) یقین

5. «و اطیعوا الله و رسوله و لاتنازعوا فَتَفشَلوا و تَذهَبَ ریحُکُم و اصبروا إن الله مع الصابرین»[22]

توصیه عملی:

دوری از نزاع و اختلاف یکی از دستورات خدا و پیامبر است، پس مطیع فرمان آنها باشید و با هم نزاع و درگیری نکنید، که نتیجه نزاع دو چیز می باشد:

1) سستی: نزاع و مجادله، روح ایمان را در شما از بین می برد و سبب سستی ایمان می شود. 2) از بین رفتن هیبت و عظمت شما(خوار و حقیر شدن)

بلکه خدا و رسولش فرمان به صبر دادند پس به اطاعت از آنها صبر کنید که خدا با صابران است.[23]

6. « و إن عاقبتم فَعاقِبوا بمثل ما عوقبتم به و لئن صبرتم لهو خیرٌ للصابرین* و اصبر و ما صبرک الا بالله و لاتحزن علیهم و لاتک فی ضیقٍ مما یمکرون»[24]

توصیه عملی:

اگر خواستید انتقام بگیرید تنها به مقداری که به شما تعدی شده، کیفر دهید. ولی اگر صبر کنید، این کار برای صابران بهتر است. صبر کن و صبر تو فقط برای خدا باشد وبخاطر کارهای آنها اندوهگین نشو.

1) هر چند مقابله به مثل حقی طبیعی و الهی است ولی در صبر لذتی است که در انتقام نیست. «و إن عاقبتم فعاقبوا»

 2) قانون به تنهایی کارساز نیست، اخلاق لازم است. «و لئن صبرتم لهو خیرٌ»

3) فکر نکنید که صبر شما به سود مخالفان است بلکه به سود خود شماست. زیرا صبر سبب پیروزی شما می شود. «فهو خیر للصابرین»[25]

صبر و ظفر هر دو رفیقان قدیمند                      در اثر صبر نوبت ظفر آید

  1. «ان یکن منکم عشرون صابرون یغلبوا مأتین و إن یکن منکم مأةٌ یغلبوا ألفاً من الذین کفروا»[26]   

صبر به معنی مقاومت شدید و شکست ناپذیری و سختکوشی(تلاش) است. این صبر است که روحیه مسلمانان را به ده برابر و بیست برابر می رساند. نه صبر به معنای تحمل بدبختی ها و دست روی دست گذاشتن که این روحیه مسلمان را بیست برابر نمی کند.

توصیه عملی:

1) بنابراین باید شکست ناپذیر باشیم و تلاش و مقاومت کنیم تا بتوانیم روحیه خود را بالا ببریم؛ زیرا اگر فقط مشکلات را تحمل کنیم و دست روی دست بگذاریم، نه تنها مشکل حل نمی شود بلکه روحیه خود را هم می بازیم.  

2) صبر همراه با تلاش و آرامش و توکل و سپردن به خدا باشد و صبر برای خدا و همراه با یاد خدا  باشد«و ما صبرک الا بالله» نه صبر همراه با جزع و فزع و تحمل فشار.

 

8. امام باقر(ع) درباره صبر جمیل می فرمایند: «ذلک صبرٌ لیس فیه شکوی الی الناس»[27]؛ صبر جمیل صبری است که در آن شکایت به مردم نباشد. (ولی شکایت به خدا اشکالی ندارد، مانند حضرت یعقوب که می فرمودند: «انَّما اشکو بثّی و حزنی الی الله»[28]؛ من تنها غم و اندوهم را به خدا می گویم و شکایت نزد او می برم.) 

توصیه عملی:

 هیچ گاه به دیگران از سختی و بیماری و مشکلات، شکایت نکنیم و فقط شکایت خود را در خانه خدا ببریم. زیرا کمال صبر در این است که انسان فقر و مرض و سایر مصائب را کتمان کند.[29]

9. مضمون روایتی از رسول خدا (ص) که فرمود خدای عز و جل می فرماید: «.... اگر کسی بر چیزی که خلاف میلش باشد صبر کند، سه خصلت به او می دهم که اگر یکی از آن ها را به فرشتگانم بدهم از من راضی شوند، صلوات، رحمت و هدایت»[30] سپس آیه 156 و 157 سوره بقره را تلاوت فرمودند: « اولئک علیهم صلواتٌ من ربهم و رحمةٌ و اولئک هم المهتدون»[31]

صلوات من ربهم: صلوات یعنی توجه و تزکیه؛ خدا به شما توجه دارد و اهمیت می دهد.[32]

توصیه عملی:

هر جا در زندگی چیزی بر خلاف میل مان پیش آمد، به خاطر این سه پاداش ارزشمند صبر کنیم: صلوات(توجه و تزکیه خدا) و رحمت و هدایت؛ اگر صبر کنید، مورد توجه و تزکیه خدا قرار می گیرید.

10. امام صادق (ع): « انّا صُبَّر و شیعَتُنا أصبَر منّا .... لأنّا نَصبِرُ علی ما نَعلَمُ و شیعَتُنا یَصبِرونَ علی ما لایَعلَمون»[33]؛ ما خیلی صبوریم ولی شیعیان ما از ما صبور ترند. زیرا ما بر چیزی که می دانیم صبر می کنیم ولی آنها بر چیزی  که نمی دانند صبر می کنند.

1)    ما هر بلا و مصیبتی را پیش از آمدنش می دانیم ولی بر سر شیعه ناگهانی و ندانسته می آید.

2)    ما ثواب صابران، حکمت مصیبت و رفعت درجه را به سبب صبر می دانیم ولی شیعیان نمی دانند. از این رو صبر برای آن ها دشوار تر است.

        11. حضرت علی (ع): «إنَّ لِکُلِّ نعمةٍ مفتاحٌ و مغلاقٌ، مفتاحُهُ الصَّبر و مِغلاقُهُ الکَسَل»؛ «همانا برای هر نعمتی کلیدی و قفلی است؛ کلید آن صبر و قفل آن تنبلی است.»

***************

ششم) شکر

  1. امام صادق علیه السلام: «ثلاثٌ لایضرُّ مَعَهنَّ شَیءٌ: الدُّعاء عند الکرب و الاستغفار عند الذَّنب و الشُّکر عند النِّعمَة»[34]؛ سه چیز است که هیچ چیز با وجود آن ها زیان نرساند: دعاء هنگام گرفتاری، استغفار هنگام گناه و شکر هنگام نعمت.
  2. امام صادق علیه السلام: «من انعم الله علیه بنعمةٍ فَعَرَفها بقلبه فَقَد أدّی شُکرها»[35]؛ هر که خدا به او نعمتی دهد و او آن را از دل بفهمد و بشناسد، شکرش را ادا کرده است.
  3. شخصی می گوید به امام صادق علیه السلام عرض کردم: من از خداوند مال خواستم به من روزی کرد و باز فرزند خواستم، به من روزی کرد و از او منزل خواستم روزی کرد، می ترسم از این که این استدراج باشد. امام فرمودند: «اما به خدا با سپاسگزاری، استدراج نیست.»

   استدراج اشاره به آیه شریف«سنستدرجهم من حیث لایعلمون» دارد. استدراج خدا نسبت به بنده این است که هر گاه گناه تازه ای کند، خدا نعمت تازه ای به او بدهد و توبه و استغفار را از یادش ببرد.[36]

توصیه عملی: اگر بعد از هر نعمت، شکرگزاری نکنیم و توبه و استغفار را از یاد ببریم و از خداوند غافل شویم، دچار استدراج شده ایم.   

 امام صادق علیه السلام: شیوه رسول خدا این بود که هر گاه امری شادمانش می کرد می فرمود: «الحمدلله علی هذه النعمة» و اگر امری برایش پیش می آمد که او را اندوهگین می نمود، می فرمود: «الحمدلله علی کل حالٍ»

علامه مجلسی: در هر بلا و مصیبتی پنج نوع شکر است:

1)    هر مصیبتی دافع مصیبت بزرگتر از خود است. 2) هر بلایی موجب کفاره گناه یا رفعت درجه است. 3) مصیبت و بلای دنیوی در برابر بلای دینی کوچک و سبک است. 4) هر بلایی در لوح محفوظ نوشته شده و مقدر است و ناچار بر سر انسان خواهد آمد. 5) هر بلایی موجب ثواب آخرت و رفتن محبت دنیا از دل است. پس هر بلایی سزاوار شکر است.[37]

توصیه عملی:

در موقع رسیدن بلا به تأسی از پیامبر (ص)، خدا را بر آن بلا شکر کنیم.  

  1. امام باقر علیه السلام: هر گاه شخص گرفتاری را دیدی به طوری که او نشنود، سه بار بگو: «الحمدلله الذی عافانی ممّا ابتلاکَ به، و لو شاءَ فَعَلَ»؛ حمد خدایی را که مرا از آن چه ترا مبتلی ساخته، معاف داشته و اگر می خواست می کرد؛ سپس فرمود: اگر این را بگوید آن بلا هرگز به او نرسد.[38]
  2. امام صادق علیه السلام: «هر گاه یکی از شما نعمت خدای را به یاد بیاورد باید برای شکر خدا، چهره روی خاک گذارد، و اگر سوار است باید پیاده شود و چهره روی خاک گذارد و اگر از بیم شهرت نتواند، پیاده شود، چهره روی زین گذارد و اگر نتواند چهره بر کف دست گذارد، سپس خدا را برنعمتی که به او داده، حمد کند.»[39]

****************

هفتم) استواری عمل و مداومت بر آن

امام باقر (ع): «أحبّ الاعمال الی الله عز و جلّ ماداوم علیه العبد و إن قَلَّ»[40]

ثوصیه عملی: عهدمان این باشد که بر این برنامه تا یک سال مداومت داشته باشیم و بنای ما بر این باشد که این توصیه ها را مخصوصاً در زندگی مشترک پیاده کنیم.

 

یکی از اساتید بزرگوار می فرمایند:

تربیت یعنی ملکه کردن فضایل اخلاقی؛ و برای این که فضایل اخلاقی را در وجود خود ملکه کنیم باید یک سال بر آن ها مداومت کنیم. زیرا: طبق مضمون حدیثی از امام صادق (ع): در بدن هر انسانی 360 رگ اتصال عصبی اصلی وجود دارد که وقتی بر انجام عملی، یک سال مداومت می کند، آن عمل در این 360 اتصال عصبی اصلی نفوذ می کند و برای انسان ملکه می شود و بعد از آن انسان،به راحتی و با لذت آن عمل را انجام می دهد.

برنامه کاربردی گروه:

الف) سفارشات عملی استاد سائلی برای ماه رجب:

1) روزی دو حزب قرآن؛ 2) تفکر در ادعیه و این که خود را به حد دعا برسانید به خصوص ادعیه ماه رجب و دعای مکارم اخلاق؛ برای این که ماه رجب را بهتر درک کنید.    

ب) اربعین گیری، استعداد ساز است. پس بیایید با اربعین گیری، استعداد صبر و مراقبت و استغفار و سجده را در خود به وجود بیاوریم.

1. چله صبر؛ چون صبر رأس ایمان است وهمه صفات حمیده را در برمی گیرد.  

2. چله مراقبت؛ چون بدون مراقبت همه اعمال خوب ما ضایع می شود (هباءً منثوراً می شود.) و بهترین توصیه علمای اخلاق و عرفان در ماه رجب و شعبان و رمضان، مراقبت است. 

3.چله سجده که انس مارا با خدا بیشتر می کند و در قوت صبریاریمان می کند.

پیامبر اکرم (ص): «و ظهورکم ثقیلةٌ مِن أوزارکم فَخَفَّفوا عنها بطول سُجودکم»[41]؛ ای مردم پشت شما از وزر و وبال بد اعمال تان سنگین شده است. پس با سجده های طولانی خود، آن ها را سبک کنید.

  1. چله استغفار: بعد از مراقبت از برنامه و محاسبه برنامه، استغفار به خاطر نقطه ضعف ها و شکست ها و گناهان. بخصوص که ماه رجب،ماه استغفار است.

پیامبر اکرم(ص):«ایهاالناس إنُّ أنفسکم مرهونةٌ بأعمالکم فَکُفّوها باستغفارکم»[42]؛ ای مردم شما در گرو اعمال تان هستید، خود را با استغفار آزاد کنید.

توصیه های عملی:

  1) طولانی تر نمودن سجده های شکر بعد از نماز واجب

2)     در ساعتی که آمادگی قلبی و فکری وجود دارد ذکر یونسیه در سجده

3)     هر وقت از حرف های دیگران دل تنگ شدید: «کن من الساجدین»

4)     هر وقت یاد نعمتی افتادید سجده کنید.(طبق روایت امام صادق(ع))

5) استغفار در نماز وتر

2) انس با حال استغفار و طلب توبه از حق تعالی در طول روز؛ حداقل 70 مرتبه «استغفر الله ربی و أتوب الیه» به تأسّی از پیامبر(ص) که حداقل روزی 70 بار استغفار می کردند.

ج) مطالعه تابستان بعد از امتحانات، پیرامون معاد؛ زیرا اگر معاد شناسی مان را قوی کنیم همه امور در ما تقویت می شود، صبر در ما قوت می گیرد، مراقبت ما بیشتر می شود، در استغفار کردن جدیت بیشتری خواهیم داشت و.... (سفارش استاد، بحث اخلاق جلسه 22 و 23 در سال 90 )

واحد هسته علمی- تخصصی مدرسه علمیه رضویه

حلقه شیخ طوسی

بهار91

 


[1] - اصول کافی، ج3، ص133؛ باب نیت، حدیث 2.

[2] - مفاتیح الجنان، دعای مکارم اخلاق.

[3] - همان، زیارت حضرت صاحب الامر.

[4] - همان، دعای امام زمان عج.

[5] - با امام در مهمانی خدا، احمد ضرابی، ص6.

[6] - با امام در مهمانی خدا، احمد ضرابی، ص50 .

[7]- نشان از بی نشان ها، نخودکی اصفهانی، ص

[8] - اصول کافی، ج3، ص125،باب عفت، حدیث 2.

[9] - اصول کافی ج3،ص70: درجات ایمان.

[10] - با امام در مهمانی خدا، احمد ضرابی، ص90 .

[11] - سوره علق، آیه14.

[12] - سوره الرحمن، آیه 46.

[13] - اصول کافی، ج3، ص126، باب محرمات، حدیث 1.

[14] - سوره فرقان، آیه 23.

[15] - اصول کافی، ج3، ص127، باب محرمات، حدیث 5.

[16] - سوره بقره، آیه 286.

[17] - اصول کافی، ج3، ص129، باب انجام واجبات، حدیث 4. 

[18]- سوره مزمل آیه 11.

[19] - سوره حجر، آیات 97 و 98.

[20] - سوره فصلت، آیه 34.

[21] - سوره سجده، آیه 24.

[22] - سوره انفال، آیه 46.

[23] - نرم افزار مشکات، تفسیر نور، محسن قرائتی.

[24] - سوره نحل، آیات 126 و 127.

[25] - نرم افزار مشکات، تفسیر نور، محسن قرائتی.

[26] - سوره انفال، آیه 64.

[27] - اصول کافی، ج3، ص148، باب صبر، حدیث23.

[28] - سوره یوسف، آیه 86.

[29] - اخلاق شبر، ص

[30] - اصول کافی، ج3، ص147، باب صبر، حدیث 21.

[31] - سوره بقره، آیه 157.

[32] - قاموس قرآن، ص

[33] - اصول کافی، ج3، ص 148، باب صبر، حدیث 25.

[34] -  اصول کافی، ج3، ص15.، باب شکر، حدیث 7.

[35] - اصول کافی، ج 3، ص152، باب شکر، حدیث15.

[36] - همان، حدیث17. 

[37] - همان، حدیث19.

[38] - همان، حدیث20.

[39] - اصول کافی، ج3، ص154، باب شکر، حدیث25.

[40] - همان، ص129، باب استواری عمل و مداومت بر آن، حدیث 2.

[41] - با امام در مهمانی خدا، احمد ضرابی، ص58.

[42] - همان، ص 54.