ایام فاطمیه(سلام الله علیها)

رای دهی:  / 22
ضعیفعالی 

 

تاریخ دقیق شهادت حضرت زهرا سلام الله   حتی تاکنون،همانند مکان دفن او از مجهولات تاریخی است که نشانه اوج مظلومیت حضرت زهرا است.

کم ترین مدّت زندگی حضرت زهرا پس از رحلت پدر را چهل روز(1) و بیش ترین مدّت را هشت ماه ثبت کرده اند.(2)در این میان روایات دیگری همانند دو ماه،(3) هفتاد و پنج روز،(4) سه ماه، یکصد روز(5) و شش ماه نیز نقل شده است.(6)

قول مشهور بین شیعیان،‌ روایاتی است که تاریخ شهادت حضرت زهرا(سلام الله  ) را سوم جمادی الثانی یعنی نود و پنج روز می داند؛ از جمله:

امام صادق(علیه السلام) فرمود: «شهادت حضرت فاطمه(سلام الله  ) در روز سه شنبه سوم جمادی الاخر سال یازدهم هجرت واقع شد(7)

ذکر برخی عوامل که ممکن است منشأ اختلافات بوده تا بطور دقیق سالروز شهادت ایشان مشخص نباشد، :

 

نقل حوادث تاریخی در آن دوران همانند امروز نبود که به صورت نوشته و کتاب در آید و به نسل های بعدی منتقل شود، بلکه انتقال رویدادهای تاریخی به طور عمده شفاهی بود . از خاطر و ذهن افرادی چند به اذهان دیگران منتقل می شد. کسی نمی تواند ادّعا کند که همة ‌این ناقلان از اشتباه مصون بودند.

از سوی دیگر در آن روزها مسلمانان سرگرم جنگ بودند.در چنین شرایطی کم تر دغدغه داشتند که حوادث تاریخی را به طور دقیق ثبت نمایند.

اختلاف و دسته بندی های سیاسی که پس از رحلت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) پدید آمد و کسانی که روی کار آمدند و قدرت را در دست گرفتند، تا آن جا که توان داشته اند، تاریخ حادثه ها را دستکاری کرده اند .(8)

شیعه به روایات نود وپنج روز(سوم جمادی الثانیه) و تاریخ هفتاد و پنج روز( سیزدهم جمادی الاولی) توجه می کند.تاریخ هفتاد و پنج روز به دو طریق (ابوعبیدة حذّا(9) و هشام بن سالم(10)) از امام صادق(ع) نقل شده است.

تاریخ نود و پنج روز(سوم جمادی الثانیه) در روایت ابوبصیر، نیز از امام صادق علیه السلام  تصریح شده است.(11)

که بعد از بررسی وتحقیق ، قول نود تا صد روز که همان 95 روز است تقویت می گردد.که شهادت حصرت مصادف با سوم جمادی الثانیه می شود.

 

فاطمیه اول از 13 تا 15جمادی الاول است و فاطمیه دوم از سوم تا پنجم جمادی الثانی (اول تا سوم) می باشد.

ظاهراً علت اینکه سه روز در هر ماه بعنوان روز شهادت آن حضرت سلام الله  معرفی شده است به این دلیل است که این احتمال وجود دارد که ماههای قمری از رحلت پیامبر(صلی الله علیه و آله) تا شهادت حضرت زهرا(سلام الله  )،29روز بوده باشند،حال آنکه د رصورت کامل بودن ماههای قبل،روز شهادت 13جمادی الاول و یا سوم جمادی الثانی خواهد بود.چرا که طبق تقویم، حداکثر سه ماه قمری 29 روزه و حداکثر 4 ماه قمری 30 روزه می توانند پشت سر هم قرار گیرند.

اما در عرف، به دهه دوم جمادی الاول، از دهم تا بیستم جمادی الاول که بنابر قول 75روز، شهادت آن بانوی بزرگوار در آن واقع شده است دهه فاطمیه اول و به دهه اول جمادی الثانی از اول تا دهم جمادی الثانی، که طبق قول 95روز، شهادت حضرت زهرا(سلام الله  ) در آن واقع شده است،دهه فاطمیه دوم گفته می شود.

ولی با توجه به مظلومیت حضرت زهرا و این که هیچ یک از این دو نقل به طور حتمی و دقیق نیست ، برای پاسداشت آن بانو دو دهه عزاداری برپا می کنند ، اگر چه در کشور ما عزای عمومی و تعطیلی تنها در یک روز و آن هم سوم جمادی الثانی اعلام شده است.

به سال 1411 قمری آیت الله العظمی گلپایگانی با صدور بیانیه ای روز شهادت حضرت زهرا (سلام الله  ) را تعطیل اعلام کردند.

زمینه به وجود آمدن روزهایی به عنوان ایام فاطمیه در عرف ، به خاطر زنده نگهداشتن فرهنگ فاطمی بوده و مجالس گوناگون مذهبی هم به فراخور امکانات و شرایط مخصوص به خود بین این دو تاریخ معتبر که از روایات صحیحه استفاده می شود؛ عده ای روزهای ابتدایی نزدیک به شهادت اول را مثلاً پنج روز یا ده روز را به برگزاری مجالس وعظ و عزاداری می پردازند و عده ای هم با توجه به شرایط خاص خود ترجیح می دهند روزهای فاطمیه دوم را انتخاب کنند و برخی هم به زنده نگهداشتن هر دو روز می پردازند.

بنا بر نظر همه مراجع بنا بر نظر همه مراجع برگزاری مراسم ازدواج وعقد شرعی اگر توام با معصیت و یا هتک حرمت به حضرت زهرا سلام الله علیها نباشد، فی نفسه اشکالی ندارد. (12)در احادیث هم گفته شده شیعیان ما کسانی هستند که در شادی ما شادند و در حزن ما محزون اند. و مومنان حرمت این ایام را پاس می دارند و از انجام کارهای شادی آفرین می پرهیزند.

پس کسانی که به زنده نگهداشتن ایام فاطمیه اول و دوم می پردازند چنین دغدغه ای ندارند که مثلاً 20 روز برای حضرت عزاداری کنند یا کمتر یا بیشتر، بلکه هدف از تشکیل چنین مجالسی فهم و نشر فرهنگ فاطمی می باشد که این موضوع اختصاص به ایام فاطمیه اول یا دوم ندارد و ما باید به امید روزهایی تلاش کنیم که همه ایام ما «علوی»، «فاطمی»، «حسینی» شوند.

حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی درباره فاطمیه و زمان عزاداری برای حضرت زهرا سلام الله علیها به بیان خاطره و نقل قولی از رهبر معظم انقلاب پرداخت و گفت: یادم می آید یک روز در محضر رهبر عالیقدر انقلاب بودم. یکی از آقایان سؤال کرد: «درباره شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها بالاخره 75 روز بعد از رحلت صحیح است یا 95 روز؟.

رهبر عالیقدر پاسخ واقعا حکیمانه ای دادند و فرمودند: «برای شما چه فرقی می کند کدامیک صحیح باشد؟ خداوند خواست که مردم بیشتر به یاد مادر ما باشند و بیشتر برای مادر ما عزاداری و بیان فضائل ایشان را بکنند».

آقای ادیب یزدی افزود:

دقیقاً همین نکته ای که حضرت آقا فرمودند مدنظر است. ایام فاطمیه نسبتاً طولانی است به جهت این که فضائل حضرت زهراسلام الله علیها هم بی حد و حصر و بی اندازه است. فاطمه زهرا سلام الله علیها ریشه، اصل و اساس ولایت و عصمت و حقیقت امامت است. هر قدر فضائل ایشان گفته شود اولا تمام شدنی نیست و ثانیا برکات بسیاری بر بیان فضائل فاطمی آمده است به عنوان نمونه بیان فضائل فاطمه سلام الله علیها نفاق را از انسان می زداید، ایمان انسان را زیاد می کند، موجب بصیرت عمیق انسان نسبت به حوادث و وقایع تاریخی می شود، انسان را با حقایق و بطن این عالم آشنا می کند، انسان را پیش خدا و حضرات معصومین علیهم السلام  خصوصا حضرت بقیة الله عج  محبوب می نماید و زمینه کسب تقوا و فضیلت را در انسان مضاعف می کند و بسیاری از فضایل دیگر. لذا جامعه شیعی ما به ذکر فضائل فاطمی بسیار نیازمند است و بحمد الله فرصت خوبی هم در ایام فاطمیه فراهم شده که توسط هیئتی ها، متدینین، نمازگزاران و مسجدی ها در مراسم هایی مختلف این فضائل گفته شود.(13)

  •    پایگاه حوزه
  •    مرکز پاسخگویی به  سوالات دینی

پی نوشت:

1. علامة المجلسي ،بحار الأنوار، ج 43، ص 212،‌ح 41، به نقل از عیون المعجزات، 1403 - 1983 م ، دار إحياء التراث العربي - بيروت .

2. همان،‌ص 213، ح 44.

3. همان.

4.شيخ الكليني ،الكافي،تحقيق علي أكبر غفاري،چاپ چهارم، 1365ش،دار الكتب الإسلامية -تهران ج 1، ص 458، ح 1 و ج 3،‌ص 228، ح 3 و ج 4، ص 561، ح 3،

5. بحارالانوار،ج43،ص 213، ح 44.

6. همان، ص 200،‌به نقل از مصباح الانوار، ص 214.

7.محمد بن جرير الطبري،دلائل الامامة، تحقيق قسم الدراسات الإسلامية -مؤسسة البعثة -قم،چاپ اول، 1413، مركز الطباعة و النشر في مؤسسة البعثة، ص 134.

8. شهیدی، زندگانی فاطمة زهراعلیهاسلام ، نشر فرهنگ،چاپ مکرر ، ص 154 - 155.

9. ،بحارالانوار، ج 42، ص 212، ح 41.

10.الفتال النيسابوري،روضة الواعظين،تحقيق تقديم السيد محمد مهدي السيد حسن الخرسان، منشورات الشريف الرضي - قم ،ص115.

11. بحارالانوار،ج43، ص 213،‌ح 44.

12- رساله دانشجویی،ج16(به نقل از: صراط النجاه آیه الله تبریزی،ج5،س521، و دفاترسایر مراجع

13- www.abna.ir